Муркаш районӗнчи Калайкассинче «Чӑваш ачи чӑвашах» фестиваль иртессине эпир унччен пӗлтернӗччӗ-ха.
Ку мероприяти ака уйӑхӗн 10-мӗшӗнче пулса иртнӗ. Фестиваль пирки Элӗкри И.Я. Яковлев ячӗллӗ вӑтам шкулта ӗҫлекен Алина Петрова халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ.
«Тӗрлӗ енлӗ пуян ҫак фестиваль кунта кӑҫал 10-мӗш хут иртрӗ.
Фестивалӗн пӗр пайӗ - «Тӑван кил-йышран хакли ҫук, тӑван чӗлхерен асли ҫук» ҫавра сӗтел.
Ҫавра сӗтеле хутшӑнса чӑваш чӗлхипе литературине вӗрентекен ӗҫтешсемпе чӑвашлӑха аталантарас тӗлӗшпе тунӑ пӗр-пӗрин ӗҫӗ-хӗлӗ ҫинчен калаҫрӑмӑр, ачасене тӑван халӑха юрӑхлӑ ӳстерес тесе малалла мӗнле ӗҫлемеллине сӳтсе яврӑмӑр», – хыпарланӑ чӑваш чӗлхи учителӗ.
Шупашкарта пурӑнакан Мария Пигенешева паян 90 ҫул тултарнӑ.
Мария Борисовна Муркаш районӗнчи Мӑн Шашкар ялӗнче 1936 ҫулти ака уйӑхӗн 9-мӗшӗнче ҫуралнӑ. Ачалӑхӗ вӑл вӑхӑтри нумай танташӗнни пекех йывӑр килнӗ.
Паян кинемее Шупашкарти халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центрӗн социаллӑ ӗҫченӗ Надежда Фёдорова (сӑнӳкерчӗкре сулахайри) пӑхса пулӑшать. Кинемей хӗрӗпе пурӑнать, анчах хӗрарӑм хӑй те чирлет, ҫавӑнпа вӑл амӑшӗ валли социаллӑ ӗҫчен тытнӑ.
Мария Борисовна 18 ҫулта качча тухнӑ, ултӑ ача ҫуратнӑ, анчах виҫҫӗшӗ вилнӗ. 1959 ҫулта ҫемье Шупашкара куҫса килнӗ, пӳрт лартнӑ. Хӑй вӑл Шупашкарти заводсенчен пӗринче 30 ҫула яхӑн ӗҫленӗ. Тава тивӗҫлӗ канӑва тухсан арҫынсен мӑнастирӗнче кухньӑра 8 ҫул ӗҫлесе пурӑннӑ.
Муркаш районӗнчи Мӑн Сӗнтӗр ялӗнче пурӑнакан пӗр арҫыннӑн ҫӗрне туртса илесшӗн.
Вырӑнти прокуратура тӗрӗслев ирттернӗ чухне 2025 ҫулти раштав уйӑхӗнче Мӑн Сӗнтӗр арҫыннине нимле суту-илӳ ирттермесӗрех пахча валли тесе ҫӗр уйӑрса пани палӑрнӑ. Кӑштахран арҫын ку ҫӗре «уйрӑм хушма хуҫалӑх валли» тесе улӑштарнӑ, кӗҫех ӑна сутасси пирки тӗнче тетелӗнче пӗлтерӳ вырнаҫтарнӑ.
Саккун вара апла хӑтланма ирӗк памасть иккен. Ку вӑл ҫӗрпе саккуна пӑсса усӑ курни пулать.
Ҫӗре ятарлӑ йӗркене пӑхӑнмасӑр ҫынна пани саккуна пӑсни пулать, ун пек суту-илӳ килӗшӗвне пӑрахӑҫламалла, ҫӗре унӑн ҫӗнӗ хуҫинчен туртса илмелле тесе прокуратура суда тавӑҫпа тухнӑ.
Муркаш округӗнче Китай ҫыннисем ҫухалса кайнӑ. Вӗсене инспекторсем пулӑшнӑ.
Вӗсем навигаторпа усӑ курса фурӑпа пынӑ, анчах вӑл ҫул ҫинчен аташтарса янӑ. Ҫапла Китай ҫыннисем Нискасси тата Елших ялӗсем патнелле кӗрсе кайнӑ та вӗтӗ чул сарнӑ ҫул ҫинче кӗрсе ларнӑ.
Китай ҫыннисене пулӑшма Патшалӑх автоинспекцийӗн ӗҫченӗсем Алексей Филимонов тата Константин Кульков пулӑшма кайнӑ. Вӗсем онлайн-куҫаруҫӑпа усӑ курса вӗсене пулӑшнӑ. Китай ҫыннисем малалла кайнӑ.
Муркаш округӗнчи Ҫатракасси ялӗнче пурӑнакан 39 ҫулти арҫынна тытса чарнӑ, ун тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ.
Вӑл кӳршине вӗлернӗ тесе шутлаҫҫӗ. Следстви версийӗ тӑрӑх, пуш уйӑхӗн 31-мӗшӗнче ҫак арҫын ӳсӗр пулнӑ, кӳршипе вӑрҫӑнса кайнӑ. Хайхискер ӑна кӗлеткин тӗрлӗ пайӗнчен пуртӑпа ҫапнӑ. Лешӗ йывӑр сурансене пула ҫавӑнтах вилнӗ.
Арҫынна тӳрех тытса чарнӑ. Халӗ тӗрлӗ экспертиза тӑваҫҫӗ, кӳнтеленсенчен ыйтса пӗлеҫҫӗ.
Муркаш тӑрӑхӗнче пурӑнакан Макаровсем патшалӑх укҫипе усӑ курса усламҫӑсем пулса тӑнӑ.
Ҫемье район центрӗнче, Муркашра пурӑнать. Социаллӑ контракт алӑ пусса патшалӑхран укҫа илме май пуррине илтсен арӑмӗпе упӑшки ку майпа усӑ курса юлас тенӗ. Халӗ Иван машинӑсем юсать, арӑмӗ Амиля ача-пӑча таварӗ сутакан лавкка уҫнӑ.
Республикӑн влаҫ органӗсен официаллӑ порталӗ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн пабликӗнче хыпарланӑ тӑрӑх, Иван уҫнӑ автосервис халӑхра та ырӑ ят ҫӗнсе илме ӗлкӗрнӗ. Ӑна ҫынсем шанаҫҫӗ, машинӑна тӗплӗ юсать тесе ырлаҫҫӗ. Вӑр-вар та чӗрӗ арҫын коллектива професси енчен аталанма пулӑшать, кулленхи ӗҫре ҫӗнӗлле тимлеме тӑрӑшнӑ май хальхи вӑхӑтри технологисене пурнӑҫа кӗртсе пырать, вӗсемпе усӑ курать.
«Муниципалитет хыснине те йӗркелет, укҫа-тенкӗпе пӗлсе усӑ курма та вӗрентет», — ҫакӑн пек ырласа ҫырнӑ республикӑн влаҫ органӗсен официаллӑ порталӗн халӑх тетелӗнчи пабликӗнче. Кунта сӑмах Рената Ананьева пирки пырать.
Рената Ананьева Муркаш тӑрӑхӗн администрацийӗнче пуҫлӑхӑн ҫумӗ пулса тӑрӑшать. Профессири вӑрӑм кун-ҫулне вӑл совхозри тӗп бухгалтертан пуҫланӑ. Халӗ 35 ҫул ӗнтӗ Рената Иосифовна — финанс енӗпе пысӑк специалист.
Вӑл ертсе пыракан ушкӑн «Лучшее муниципальное образование России» (чӑв. Раҫҫейри чи лайӑх муниципалитет пӗрлешӗвӗ) конкурсра темиҫе хутчен те ҫӗнтернӗ.
Рената Иосифовна нумаях пулмасть «Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ экономисчӗ» хисеплӗ ята тивӗҫнӗ.
Ака уйӑхӗн 10-мӗшӗнче Муркаш тӑрӑхӗнчи Калайкасси шкулӗнче «Чӑваш ачи чӑвашах» 10-мӗш фестиваль иртӗ.
Чӑваш Республикин Вӗрену институчӗн ӗҫченӗ Анна Егорова пӗлтернӗ тӑрӑх, фестивале тӑватӑ енпе хутшӑнма май килӗ: «Вӗрентетпӗр чӑвашла» (чӑваш чӗлхи предметне вӗрентмен учительсем хутшӑнса чӑвашла уроксем кӑтартса парӗҫ); «Савӑнатӑп эп чӑваш пулнишӗн» (кӗҫӗн классенче вӗренекен ачасем чӑваш халӑхӗн пӗр-пӗр йӑлине кӑтартса парӗҫ); «Сар каччӑпа сарӑ хӗр» (7-9 классенче вӗренекен ачасем чӑваш халӑх историне, культурине, чӗлхине, йӑли-йӗркине пӗлнине ӑс-тӑн вӑййинче кӑтартӗҫ); «Тӑвалла пулсан та малалла» (чӑвашлӑх туйӑмне аталантаракан проекта вӗренӳ организацийӗн директорӗ (заведующийӗ) е унӑн ҫумӗ хӳтӗлӗ).
Муркаш округӗнчи Ятман ялӗнче пурӑнакан Родионовсем пӗрлешнӗренпе 60 ҫул ҫитнине паллӑ тунӑ. Вӗсем пӗр-пӗрне ачаранпах паллаҫҫӗ, мӗншӗн тесен пӗр шкулта вӗреннӗ. Ун чухне, коридорта пӗр-пӗринпе ҫапӑнса иртсе кайнӑ чухне, ҫулсем иртсен ҫемье чӑмӑртасси пирки шухӑшламан та вӗсем.
Феликс Михайлович – Чӑваш патшалӑх ял хуҫалӑх интститучӗн пӗрремӗш выпускникӗ. Диплом илсен вӑл пурнӑҫне ял хуҫалӑхӗпе ҫыхӑнтарнӑ. Роза Романовна вара медучилище пӗтернӗ, ФАПра, район пульницинче ӗҫленӗ.
Мӑшӑр икӗ ача ҫуратса ӳстернӗ. Паянхи кун Родионовсен – 5 мӑнук, 4 кӗҫӗн мӑнук. Пӗр мӑнукӗ хальхи вӑхӑтра ятарлӑ ҫар операцийӗнче медсестрара ӗҫлет.
Упӑшкипе арӑмӗ – 89 ҫулта. Ҫапах ахаль лармаҫҫӗ – кил хуҫалӑхне тытса пыраҫҫӗ.
Муркаш округӗнчи Оринин ялӗнче пурӑнакан Дмитриевсем изумруд туя паллӑ тунӑ. Йӑлана кӗнӗ тӑрӑх, вӗсем ЗАГСра пӗр-пӗрне ҫӗрӗ тӑхӑнтартнӑ.
Николай Никоноровичпа Галина Николаевна ветеринари пунктӗнче паллашнӑ. Николай унта фельдшерта ӗҫленӗ. Галина вара выльӑх-чӗрлӗх ӗрчетессипе литература илме килнӗ. Ҫапла паллашса кайнӑ вӗсем. Ҫапла ҫамрӑксем 1971 ҫулта пӗрлешнӗ. Дмитриевсем виҫӗ ача ҫуратса ӳстернӗ.
Николай Никонорович ӗмӗр тӑршшӗпе ветеринарта ӗҫленӗ, «Ӗҫ ветеранӗ» хисеплӗ ят илнӗ. Галина Николаевна Куславкка округӗнчи Тӗрлемесре бухгалтер курсне пӗтернӗ. Малтан ял канашӗнче, унтан перекет кассинче ӗҫленӗ.
Николай Никонорович кӗнеке вулама юратать. Ҫулталӑкне 70 кӗнеке ытла вуласа тухать, хайлавсене мӑшӑрне каласа кӑтартать. Галина Николаевна вара ӑна итлеме питӗ юратать.
+14.2 °C